Cùng là phù điêu xi măng đúc sẵn, nhưng phù điêu chương, mặt ngọc, cuốn thư hay mặt nguyệt được làm cho những vị trí rất khác nhau. Chọn đúng loại và đúng cỡ ngay từ đầu giúp mặt tiền cân đối, đỡ phải đổi hàng. Bài này chia các mẫu theo vị trí lắp, kèm kích thước những mẫu đang có sẵn tại bãi xưởng Nga Long ở Nam Định.
Bảng chọn nhanh: vị trí lắp và mẫu phù hợp
Kích thước ghi theo cm, chiều dài x chiều cao. Đây là gợi ý theo khổ cửa và kiểu công trình hay gặp. Mảng tường thực tế rộng hẹp khác nhau, nên đo lại trước khi chọn.
| Vị trí lắp | Loại nên dùng | Mẫu có sẵn |
|---|---|---|
| Trên cửa sổ, ô thoáng | Mặt ngọc cỡ nhỏ, hoa thắt nơ | 32×47, 60×50, 76×37, 106×28, hoa thắt nơ 85×18 |
| Trên cửa đi, cửa nhà phố | Mặt ngọc cỡ trung, chương nhỏ, hoa vòm | mặt ngọc 117×67, 140×50, 150×65; chương 124×68, 123×56, 125×45; hoa vòm 120×65 |
| Cửa chính lớn, sảnh biệt thự | Mặt ngọc cỡ lớn | 190×70, 190×85, 205×87, 250×70, 250×80 |
| Trán mặt tiền, trên cổng: điểm nhấn lớn | Chương cỡ lớn | chương thiên thần 235×120, phù điêu hoa 235×120, chương mặt ngọc 380×180 |
| Nhà thờ họ, từ đường, lăng mộ | Cuốn thư, bình phong, mặt hổ phù | cuốn thư 110×70, 190×100, bình phong 160×110, mặt hổ phù 180×80 |
| Bờ nóc mái đình, nhà thờ họ | Mặt nguyệt | 60×57, 83×95, 125×108 |
| Góc khung, phối viền | Phù điêu góc, con dơi | phù điêu góc 80, con dơi 120×50 |
Phù điêu mặt ngọc: cho cửa sổ và cửa đi
Phù điêu mặt ngọc có một ô trơn hình khiên ở giữa (gọi là mặt ngọc), hai bên là dải lá cuộn và hoa tròn trải sang ngang. Dáng mẫu dài và thấp, nên đặt vừa khít trên đầu cửa mà không che ô thoáng. Đây là loại được đặt nhiều nhất cho nhà phố và biệt thự tân cổ điển.
Xưởng có 12 cỡ mặt ngọc, từ 32×47 cho ô cửa sổ nhỏ tới 250×80 cho cửa chính 4 cánh. Nhờ nhiều cỡ, có thể dùng cùng một kiểu hoa văn cho cả cửa sổ và cửa đi, để mặt tiền đồng bộ.
Cách chọn cỡ mặt ngọc
- Đo chiều rộng ô cửa, tính cả gờ chỉ bao quanh.
- Chọn mẫu có chiều dài bằng hoặc ngắn hơn một chút so với số đo đó. Mẫu dài quá mép cửa trông nặng và lệch.
- Ví dụ, cửa đi rộng khoảng 1,4–1,5 m hợp với mặt ngọc 140×50 hoặc 150×65. Cửa chính rộng khoảng 2–2,5 m thì chọn trong nhóm 190–250.
Phù điêu chương: điểm nhấn trán cửa và trán mặt tiền
Khác với mặt ngọc trải ngang, phù điêu chương có dáng vòm nhọn, phần giữa vươn cao bằng nhiều lớp lá cuộn. Mẫu chương vì thế nổi bật hơn, hợp làm điểm nhấn ở giữa trán cửa chính, trên cổng hoặc trên đỉnh mặt tiền.
Với cửa nhà phố, các mẫu chương khoảng 1,2 m như chương 124×68, 123×56, 125×45 là vừa. Biệt thự có trán mặt tiền rộng thì dùng mẫu lớn: chương thiên thần 235×120 hoặc chương mặt ngọc 380×180. Mẫu chương mặt ngọc ghép hai kiểu làm một: ô mặt ngọc ở giữa, chóp cao phía trên và dải lá cuộn hai bên.
Cuốn thư và bình phong: cho nhà thờ họ, từ đường, lăng mộ
Cuốn thư mô phỏng một cuộn giấy mở, hai đầu cuộn tròn, nền trang trí hoa văn triện, phía trên có rồng chầu. Mẫu này hợp với không gian tâm linh: gắn giữa tường nhà thờ họ, từ đường, trên cổng hoặc trong khu lăng mộ. Xưởng có cỡ 110×70 và 190×100. Ý nghĩa của cuốn thư được viết kỹ hơn trong bài sản phẩm tâm linh bức cuốn thư.
Bình phong 160×110 có chữ Phúc ở giữa và phần đế liền khối, đặt đứng trước nhà thờ hoặc giữa sân. Với đình, chùa, từ đường còn có mặt hổ phù 180×80. Các chi tiết khác cho công trình tâm linh như bát phượng, đao, triện, con nghê nằm ở danh mục hoa văn đình chùa, từ đường, lăng mộ. Ý nghĩa và chỗ đặt của từng mẫu có trong bài hoa văn đình chùa: ý nghĩa từng mẫu.
Mặt nguyệt: đặt giữa bờ nóc mái
Mặt nguyệt có vầng tròn ở giữa, viền lửa bao quanh và chân đế thẳng. Mẫu này thường đặt chính giữa bờ nóc mái đình, nhà thờ họ hoặc cổng, hai bên là rồng hay phượng chầu vào. Chọn cỡ theo độ dài bờ nóc: 60×57 cho mái nhỏ, 83×95 và 125×108 cho mái đình, nhà thờ lớn.
Các mẫu nhỏ để phối cùng
Mặt tiền nhìn liền mạch hơn khi phối mẫu chính với vài chi tiết nhỏ. Hoa thắt nơ 85×18 hợp đặt trên cửa sổ nhỏ hoặc dưới mặt ngọc. Phù điêu góc 80 dùng cho góc khung tranh, góc trần. Hoa vòm 120×65 và con dơi 120×50 thay cho chương ở cửa phụ. Muốn chạy viền quanh cửa hay thân cột, xem thêm hoa dây, hoa tròn trong mục hoa văn trang trí. Phối phù điêu với đầu cột, con sơn cho cả mặt tiền được viết trong bài mẫu hoa văn mặt tiền nhà phố, biệt thự.
Gửi gì để xưởng tư vấn mẫu nhanh?
- Ảnh chụp thẳng mặt tiền hoặc vị trí định gắn.
- Chiều rộng từng ô cửa, mảng tường, tính cả gờ chỉ.
- Tên mẫu hoặc kích thước bạn đang nhắm, lấy từ bảng trên hoặc từ catalogue.
Gửi qua Zalo, xưởng sẽ gợi ý cỡ vừa và báo giá. Nếu không có cỡ nào khớp, xưởng nhận làm khuôn theo kích thước thực tế. Các yếu tố làm giá thay đổi được giải thích trong bài báo giá phù điêu xi măng đúc sẵn. Cách gắn phù điêu lên tường có trong bài hướng dẫn đắp phù điêu mặt tiền, và ý tưởng phối mẫu cho cả mặt tiền ở bài kinh nghiệm chọn phù điêu mặt tiền. Muốn xem hàng thật, bạn có thể ghé bãi xưởng tại 885 Trần Huy Liệu, Nam Định.
