Xây khu lăng mộ cho ông bà, cha mẹ hay cả dòng họ, phần tốn công chọn nhất thường là hoa văn: mái lăng thờ gắn gì, cuốn thư đặt ở đâu, đầu trụ lan can dùng mẫu nào cho hợp. Bài này đi qua từng hạng mục của khu lăng mộ và các mẫu hoa văn xi măng đúc sẵn đang có tại xưởng Nga Long, kèm các lưu ý về kích thước và quy định nghĩa trang trước khi đặt hàng.
Khu lăng mộ gồm những hạng mục nào?
Một khu lăng mộ gia đình đầy đủ thường đi theo trục chính: cổng → cuốn thư hoặc bình phong → sân, lối đi → các ngôi mộ → lăng thờ chung ở cuối trục hoặc chính giữa. Lan can bao quanh khuôn viên, nối với cổng. Quanh lăng thờ đặt bàn lễ, lư hương, đèn. Đất hẹp thì làm mộ và lăng thờ trước, cổng, cuốn thư, lan can bổ sung sau.
| Hạng mục | Hoa văn hay dùng | Mẫu có sẵn tại xưởng |
|---|---|---|
| Cổng, trụ cổng | Nghê hoặc đèn trên đầu trụ, câu đối thân trụ | Con nghê 52×41, đèn cổng xi măng, câu đối 21×120 |
| Sau cổng, đầu trục | Cuốn thư, bình phong | Cuốn thư 110×70, 190×100, bình phong 160×110 |
| Lan can, trụ lan can | Búp sen, bông sen trên đầu trụ; triện, lá đề chạy viền | Búp sen 20×28, bông sen 28×40, thanh triện 55×10, bông lá đề 82×10 |
| Mái lăng thờ | Đao góc mái, kìm hoặc rồng bờ nóc, mặt nguyệt giữa nóc | Đao lá 97×42, đao phượng 155×65, kìm nóc 50×45, mặt nguyệt 60×57 |
| Thân lăng thờ | Hổ phù hoặc chữ trên trán, câu đối cột, chữ thọ, tứ quý | Mặt hổ phù 180×80, chữ thọ đường kính 80, tứ quý 24×47 |
| Thân mộ, viền mộ | Triện góc, lá đề, sen | Triện vuông 38×38, triện chéo 45, bông lá đề 82×10, bông sen 19×27 |
Kích thước ghi theo tên sản phẩm, đơn vị cm.
Cổng và cuốn thư
Cổng khu lăng mộ có thể một lối hoặc ba lối tuỳ diện tích. Trên đầu hai trụ cổng hay đặt cặp nghê nhìn ra ngoài, mang ý trấn giữ, hoặc đèn cổng. Thân trụ ốp câu đối.
Đi qua cổng, trên trục chính là bức cuốn thư hoặc bình phong, quay mặt vào khu mộ. Không nên đặt cuốn thư quá sát cổng hay sát mộ, chừa lối đi hai bên để thắp hương. Cách phối cổng, cột đồng trụ, cuốn thư được viết kỹ ở bài trang trí nhà thờ họ, từ đường, khu lăng mộ áp dụng tương tự.
Lan can và trụ lan can
Lan can bao quanh khuôn viên để phân ranh giới và làm cả khu mộ gọn, đồng bộ. Lan can lăng mộ thường thấp, các trụ đứng cách đều nhau. Phần trang trí rơi vào hai chỗ:
- Đầu trụ lan can: búp sen 20×28 có đế vuông, đặt thẳng lên đầu trụ; trụ to hơn dùng bông sen 28×40 hoặc 40×50. Sen gắn với Phật giáo và sự thanh tịnh nên rất hợp nơi an nghỉ.
- Thân lan can, mặt trụ: thanh triện 55×10 hoặc bông lá đề 82×10 chạy viền, ô chữ thọ 30×30 xen giữa các trụ.
Lăng thờ chung
Lăng thờ là nơi cả gia đình, dòng họ thắp hương chung, nên được đặt ở chỗ trang trọng nhất và trang trí nhiều nhất. Ở nông thôn miền Bắc, lăng thờ hay làm hai hoặc ba tầng mái, mái cong, đắp rồng, phượng. Mái lăng xi măng đúc sẵn dùng các mẫu giống mái đình, nhà thờ họ nhưng cỡ nhỏ hơn:
- Góc mái: đao lá 97×42 cho lăng nhỏ, đao phượng 155×65 cho lăng lớn nhiều tầng mái. Mỗi tầng mái dùng cùng một mẫu đao.
- Bờ nóc: đôi kìm nóc 50×45 hai đầu, giữa nóc là mặt nguyệt 60×57, nếu đắp rồng thì thành lưỡng long chầu nguyệt.
- Trán và thân lăng: mặt hổ phù 180×80 hoặc ô chữ trên trán, hai cột trước ốp câu đối, hai bên ô chữ thọ tròn hoặc tranh tứ quý.
Ý nghĩa của rồng, kìm, mặt nguyệt, hổ phù, đao được giải thích ở bài hoa văn đình chùa: ý nghĩa từng mẫu.
Thân mộ và viền mộ
Mộ là phần cần trang trí ít và nhẹ nhất, để giữ vẻ trang nghiêm. Thường chỉ dùng triện vuông 38×38 hoặc triện chéo 45 đóng ở các góc, bông lá đề chạy viền thân mộ, và một bông sen nhỏ hoặc búp sen trên đỉnh. Phần bia, chữ khắc tên người mất thường làm riêng bằng đá hoặc đá ốp.
Với mộ trong khu chung của gia đình, nên chọn một bộ hoa văn và dùng cho mọi ngôi mộ, để cả khu nhìn đều và gọn, kể cả những ngôi mộ xây thêm sau này.
Lăng mộ xi măng đúc sẵn hay lăng mộ đá?
Lăng mộ đá bền và sang nhưng nặng, giá cao, vận chuyển và lắp đặt khó trong nghĩa trang chật. Lăng mộ xây gạch, đổ bê tông rồi gắn hoa văn xi măng đúc sẵn rẻ hơn nhiều, hoa văn chịu được nắng mưa, sau khi lắp có thể sơn giả đá, sơn màu ghi, màu vàng đồng cho trang trọng. Nhiều gia đình kết hợp: bia và cuốn thư bằng đá, còn đao, kìm, lan can, viền mộ dùng xi măng đúc sẵn. So sánh chi tiết xi măng, đá, GRC có ở bài phù điêu là gì, so sánh các chất liệu.
Lưu ý trước khi xây lăng mộ, đặt hoa văn
- Hỏi quy định nghĩa trang: nhiều địa phương giới hạn diện tích mỗi phần mộ, ví dụ Ninh Bình quy định mộ hung táng hoặc chôn cất một lần tối đa 5 m², mộ cát táng tối đa 3 m², không tính lối đi. Hỏi ban quản lý nghĩa trang hoặc xã, phường về diện tích, chiều cao được phép trước khi xây.
- Thống nhất trong gia đình, dòng họ: hướng mộ, có đắp rồng hay không, chữ trên cuốn thư, câu đối.
- Đo kích thước thực tế: cạnh trụ cổng, trụ lan can, chiều dài bờ nóc và số góc mái lăng thờ. Mẫu quá to so với lăng nhỏ trông nặng nề.
- Đặt đủ bộ một lần: đao, kìm, búp sen đầu trụ, viền mộ lấy cùng đợt để đều màu, đều nét. Xưởng giao hàng tới công trình trên cả nước.
- Gửi ảnh, bản vẽ qua Zalo: xưởng gợi ý mẫu và cỡ hợp với từng hạng mục, nhận làm khuôn theo kích thước riêng.
Xem đủ mẫu tại danh mục hoa văn đình chùa, từ đường, lăng mộ, hoặc ghé xưởng tại 885 Trần Huy Liệu, Nam Định để xem hàng thật trước khi đặt.
